پگاه حوزه - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٦

مهمترين تحولات سياسي ايران و جهان
ارکان مائده

اجلاس دمشق
نشست چهار جانبه سوريه، فرانسه، قطر و تركيه:اجلاسيه چهار جانبه دمشق با حضور نيكلا ساركوزى، رئيس جمهور فرانسه، بشار اسد، رئيس جمهور سوريه، شيخ حمد آل ثانى، امير قطر و رجب طيب اردوغان، نخست وزير تركيه روز پنجشنبه ١١ مرداد، ٢ سپتامبر، در دمشق برگزار شد. هدف از اين نشست تنش زدايى در روابط سوريه - اسرائيل و حضور فعال فرانسه در معادلات منطقه اى خاورميانه بود.
نشست دمشق كه با حضور رهبران چهار كشور فرانسه، قطر، سوريه و تركيه آغاز شد دو مسئله مهم عادىسازى روابط سوريه - اسرائيل و نحوه تعامل با ايران را در دستور كار قرارداد. اين امر نشان از فرايند ديپلماسى فعال فرانسه در منطقه مىباشد كه چندى است شروع شده است. اجلاسيه دمشق كه با سخنرانى بشار اسد شروع شد. وى دليل برگزارى اين نشست را برقرارى ثبات در منطقه دانست. اسد با اشاره به حضور امريكا در منطقه و اشغال عراق تأكيد كرد كه امريكا در عراق ديدگاهى واقعى براى حل مشكلات اين كشور در پيش نگرفته است. رئيس جمهور سوريه و رئيس دوره اى اتحاديه عرب، در رابطه مذاكرات غيرمستقيم سوريه و اسرائيل ابراز داشت كه اين مذاكرات تا كنون در چهار دور برگزار شده است و دور پنجم اين مذاكرات كه قرار بود ديروز (چهارشنبه ١٠ مرداد) برگزار شود به دليل استعفاى رئيس هيئت مذاكرهكننده اسرائيل به تعويق افتاد.
ساركوزى رئيس جمهور فرانسه و رئيس دوره اى اتحاديه اروپا و رجب طيب اردوغان نخست وزير تركيه از ديگر سخنرانان اين اجلاسيه بودند. در اين نشست كه نشان از حضور فعال پاريس در معادلات منطقه اى خاورميانه مىباشد، ساركوزى تلاش كرد تا به مسائل مربوط به اختلافات دمشق - تل آويو بپردازد و نقش جديدى كه اين كشور در خاورميانه بازى مىكند را تعريف كند و حضور خود را در اين منطقه
بازسازى كند. به همين دليل ماه گذشته اجلاسيه اى در پاريس تحت عنوان اجلاسيه كشورهاى حاشيه اتحاديه مديترانه برگزار كرد و پاريس از دمشق و تل آويو دعوت بعمل آورد. رئيس جمهور فرانسه تلاش كرد اسد و اولمرت را كنار يكديگر بنشاند تا با يكديگر گفت وگوى داشته باشند ولى موفق نشد. گرچه ساركوزى توانست رئيس جمهور سوريه و نخست وزير اسرائيل و امير قطر را در يك جلسه دعوت كند تا در مورد مسئله مهم صلح اسرائيل و سوريه گفت وگويى داشته باشند. اين نشست كه براى پاريس بردى سياسى داشت باعث خروج سوريه هم از انزواى بين المللى شد. از آن تاريخ فرانسه تلاش مىكند تا بيرون آوردن سوريه از انزواى سياسى بين المللى، در ديپلماسى خاورميانه خصوصاً صلح دمشق و تل آويو نقش فعالى را داشته باشد. در همين راستا در نشست دمشق ساركوزى سعى كرد براى اينكه نقش فعالى در اين امر داشته باشد به دمشق امتيازات سياسى چون تضمين پايان اختلافات اروپا با سوريه بدهد. رئيس جمهور فرانسه تلاش كرد تا دمشق را بر مشاركت دادن فرانسه در همراهى واشنگتن براى نظارت بر مذاكرات دور پنجم دمشق تل آويو كه احتمالاً اين مذاكرات بطور مستقيم برگزار مىشود، راضى كند. به اين ترتيب سفر ساركوزى به فرانسه دستاوردهايى براى پاريس داشت. لازم به ذكر است كه بعد از سفر ژاك شيراك، رئيس جمهور وقت فرانسه در سال ٢٠٠٢ به دمشق، ديدار ساركوزى از دمشق اولين سفر رئيس جمهور فرانسه است. روابط سوريه - فرانسه از سال ٢٠٠٥ بعد از ترور رفيق حريرى و اشاره رفتن انگشت اتهامات به سوريه روابط فرانسه و سوريه تيره شد. در بحران سياسى ناشى از انتخاب رئيس جمهور در لبنان، فرانسه با متهم كردن دمشق تماسهاى مقامات سطح بالاى پاريس به دمشق متوقف گشت ولى اندكى بعد و با انتخاب ميشل عون، رئيس جمهور لبنان، فرانسه براى عادىسازى روابط دمشق - پاريس از بشار اسد در اجلاسيه كشورهاى حاشيه اتحاديه مديترانه دعوت بعمل آورد. اين اجلاسيه فصل تازه اى در روابط اعرابها و فرانسه را گشود.

در نشست دمشق ساركوزى سعى كرد نشان دهد كه اسرائيل به ايران حمله خواهد كرد. وى گفت يك روز بيدار مىشويم و خواهيم شنيد كه اسرائيل به تأسيسات هسته اى ايران حمله كرده است. در اين اجلاسيه رئيس جمهور سوريه كه از ساركوزى خواسته بود در رابطه با مسئله هسته اى ايران نقش آفرينى كند، پس از اين نشست اعلام كرد كه ديدگاه غرب نسبت به پرونده هسته اى ايران بسيار تنگنظرانه است. منابع خبرى اعلام كردند كه ساركوزى تلاش خواهد كرد سوريه را از ايران جدا و در قبال دادن امتيازاتى چند، اين كشور را از محور مقاومت خارج كند. سخنان ساركوزى در اجلاسيه چهارجانبه دمشق با واكنش مقامات ايرانى روبه رو شد.

شيخ حمد بن آل ثانى، اميرقطر و رئيس دوره اى شوراى همكارى خليج فارس و رجب طيب اردوغان، نخست وزير تركيه از ديگر دعوتشدگان به اجلاسيه دمشق بودند. علت حضور قطر در اين اجلاسيه را مىتوان به نقش آفرينى كه امير قطر در مسائل منطقه خاورميانه از جمله در حل معضل بحران انتخاب رئيس جمهور لبنان، روابط سوريه - اسرائيل و حضور در اجلاسيه كشورهاى حاشيه اتحاديه اى مديترانه اى داشته است، بيان كرد. تركيه يكى ديگر از دعوت شدگان در اجلاسيه دمشق بود. آنكارا در حال حاضر ميانجى مذاكرات غيرمستقيم اسرائيل و سوريه است. داراى روابط نزديكى با رژيم صهيونيستى مىباشد. رجب طيب اردوغان، نخست وزير، سعى مىكند تا اختلافات سوريه و اسرائيل كنار گذاشته شود و اين دو به صلحى پايدار دست يابند.از طرف ديگر رجب طيب اردوغان در اين اجلاسيه شركت كرد تا در مورد تحولات قفقاز و مناقشه اخير روسيه و گرجستان با نيكلا ساركوزى، رئيس دوره اى اتحاديه اروپا بحث و گفت وگو كند.
با اين تفاصيل مىتوان گفت كه در اجلاسيه دمشق، پاريس سعى كرد از طريق دمشق كه نقش مهمى در تحولات و معادلات خاورميانه دارد را تعريف كند. ساركوزى مىخواهد از دمشق براى رسيدن به اهدافش در
خاورميانه برسد، لذا در اين اجلاسيه سعى كرد كه حضور خود را در منطقه بازسازى كند.

رئيس جمهور جديد پاكستان
آصف على زردارى جانشين پرويز مشرف شد: آصف على زردارى، همسر بىنظير بوتو و رئيس حزب مردم (حاكم) پاكستان روز ١٦ شهريور، ٦ سپتامبر توانست در انتخابات مجالس ملى، سنا و چهار مجلس ايالتى از مجموع ٧٠٢، راى با ٤٥٩ راى به مقام رياست جمهورى نائل آيد.
آصف على زردارى ٥٣ ساله كه پس از ترور همسرش، بى نظير بوتو، وارد عرصه سياست شد در انتخابات رياست جمهورى پيروز و بعد از يكسال و اندى بحران سياسى در پاكستان توانست جانشين پرويز مشرف شود. پرويز مشرف، رئيس جمهور سابق، در سال ١٩٩٩ در يك كودتاى بدون خون ريزى، دولت محمد نواز شريف، نخست وزير وقت پاكستان را بركنار و خود قدرت را به دست گرفت. مشرف بعد از حادثه ١١/٩ (يازدهم سپتامبر) مهمترين و كليدىترين متحد آمريكا محسوب شد.
پاكستان در طى يكسال گذشته با بحرانهاى سياسى متعددى از جمله ماجراى مسجد لعل، بركنارى شصت قاضى، اعلام وضعيت فوق العاده، تعطيلى رسانهها از طرف پرويز مشرف و بعلاوه ترور بىنظير بوتو روبرو بوده است. اقدامات خودسرانه مشرف از جمله خصوصىسازى غيرقانونى، گم شدن مكرر افراد از سوى سيستمهاى اطلاعاتى پاكستان به بهانه مبارزه با تروريسم و لايحه حسبه (مشرف پيشنهاد كرده بود كه قدرت پليس را به نحوى چشمگيرى افزايش يابد تا به واسطه آن ارزشهاى اسلامى رعايت شود) باعث شد كه قضات در برابر او مقاومت كنند اين امر باعث بركنارى آنان از پست هايشان شد به دنبال اين مسئله مشرف در كشورش وضعيت فوق العاده اى اعلام كرد و رسانههاى غيردولتى را تعطيل كرد. با كشته شدن بىنظير بوتو اوضاع سياسى كشور بدتر شد، مشرف با اعلام وضعيت عادى قول داد كه با پيروزى در انتخابات رياست جمهورى از رياست كل ارتش كنارهگيرى كند. كه اين
امر اتفاق افتاد. ولى اقدامات مشرف در كشور در طى يك سال گذشته باعث كاهش محبوبيت وى در بين مردم شد و به همين دليل حزب وى (مسلم ليگ شاخه قائد اعظم) در انتخابات پارلمانى گذشته از حزب مردم و حزب مسلم ليگ شاخه نواز شكست خورد. با پيروزى اين دو حزب به رهبرى آصف على زردارى و نواز شريف در پارلمان، اين دو دولت ائتلافى را تشكيل دادند. بعد از به قدرت رسيدن زردارى و شريف در پارلمان اين دو تصميم گرفتند رئيس جمهور را استيضاح كنند. لازم به ذكر است دو حزب مردم و مسلم ليگ شاخه نواز از گذشته با يكديگر اختلافات زيادى داشتند ولى تصميم بر ساقط كردن مشرف اين دو را به وحدت رساند تا بتواند در پارلمان وى را استيضاح كنند. به هر حال مشرف قبل از اينكه پارلمان او را استيضاح كند از سمت خود استعفا داد. وى در دفاع از عملكردش گفت پاكستان را در گذار از شديدترين بحرانها رهبرى كرده است و اين استعفا را به خاطر مردم داده است. لازم به ذكر است حزب مردم به رياست آصف على زردارى مشرف را تهديد كرده بود در صورتى كه از سمت خود استعفا ندهد او را به دادگاه خواهد كشاند. هدف از اين اقدام زردارى جلب نظر نواز شريف بود كه اين دو بر سر چگونگى بازگشت قضات با يكديگر اختلاف داشتند. اين اختلافات باعث شد كه در ماه مه گذشته و پس از آنكه ٩ وزير دولت گيلانى (نخست وزير) استعفا دادند. نواز از دولت ائتلافى خارج شود. لذا، هنوز مشرف از مقامش استعفا نداده بود كه اختلافات درون دولت ائتلافى براى چگونگى بازگشت قضات و تعيين نامزد رياست جمهورى شدت يافت و همين امر باعث خروج نواز شريف از دولت ائتلافى شد.
نواز شريف معتقد بود در صورتيكه اختيارات رئيس جمهور كاهش يابد از آصف على زردارى حمايت خواهد كرد. ولى اختيارات رئيس جمهورى كاهش نيافت و اين امر باعث شد كه شريف از دولت ائتلافى خارج شود و اين حزب بطور جداگانه اقدام به معرفى نامزد در انتخابات رياست جمهورى كند. براساس انتخابات انجام شده در دو شاخه پارلمان اين كشور آصف على زردارى توانست پيروز شود. رقباى زردارى يعنى سعيد الزمان صديق قاضى سابق و نامزد مورد حمايت حزب مسلم ليگ شاخه
نواز با ١٥٣ راى و شاهد حسين سيد كه يكى از مقامات بلند پايه حزب مسلم ليگ شاخه قائد اعظم با ٤٥ راى از زردارى شكست خوردند.
آصف على زردارى كه بر اثر موج احساسات بوجود آمده ناشى از كشته شدن همسرش، بىنظير بوتو، توانست رئيس حزب مردم شود و بعد به مقام رياست جمهورى برسد، در بين مردم پاكستان به دليل وضعيت روانى و فساد مالى از محبوبيت زيادى برخوردار نيست. براساس اعلام مؤسسه تحقيقاتى گالوپ وى تنها از ٢٦ درصد از حمايت مردم برخوردار است. زردارى كه معتقد است كه رئيس جمهور نبايد توانايى انحلال مجلس را داشته باشد، بارها به اتهام فساد مالى تحت بازجويى قرار گرفته و يازده سال از عمرش را در زندان بسر برده است. وى بعد از توافقات پشت پرده امريكا و پرويز مشرف از زندان آزاد گشت. زردارى كه به آقاى ده درصدى به دليل سودهاى ده درصدى كه از معاملات قانونى و غيرقانونى نصيب او مىشود، معروف شده، اكنون با مشكلات در عرصه سياست داخلى، منطقه اى و بين المللى روبرو است. بازگشت به تفكرات بىنظير در عرصه سياست مورد توجه زردارى است. بوتو هنگام ورود به كشور اعلام كرده بود كه آمده تا شرايط سياسى را در پاكستان دگرگون كند و كشور را به سوى دموكراسى سوق دهد. اكنون رئيس جمهور جديد با توجه به مشكلات موجود بايد كشور را در مسير دموكراسى هدايت كند. در همين راستا زردارى با چالشهاى عمده اى روبرو است. پاكستان در دو سال گذشته يكى از ناامنترين كشورهاى دنيا بود.
تنها در سال ٢٠٠٧ ميلادى ٥٠٠ عمليات تروريستى در اين كشور رخ داده است. زردارى از طرف ديگر با مسئله مناقشه در مرزهاى كشورش با افغانستان روبرو است. اگرچه حضور حامد كرزاى، رئيس جمهور افغانستان در مراسم سوگند زردارى مىتواند بار مثبتى در رابطه با اين مسئله داشته باشد اما واقعيت اين است كه مرزهاى دو كشور متشنج بوده و در بسيارى از مواقع خارج از كنترل دولتها مىباشد. مشكلات اقتصادى، افزايش نرخ انرژى و تروريسم از ديگر مشكلات روبروى رئيس جمهور جديد است. زردارى معتقد است كه وارث يك اقتصاد نابسامان و شرايط نامناسب در مرزها بوده است. وى كه از حمايت امريكا
برخوردار است، دموكراسى را تنها راه درمان مشكلات اين كشور مي داند. آيا زردارى با وجود سابقه فساد مالى خواهد توانست مشكلات اقتصادى و سياسى اين كشور را حل و فصل نمايد و كشور را در مسير دموكراسى هدايت كند؟

مناقشه روسيه و گرجستان
حمله نظامى مسكو به تفليس :بحران سياسى ميان روسيه و گرجستان پس از آن شروع شد كه گرجستان روز ١٨ مرداد، ٨ آگوست به مواضع پاسداران صلح مستقر در تسخينوالى مركز استان اوستياى جنوبى حمله كرد كه اين مسئله منجر به دخالت نظامى روسيه شد و جنگ بين اين دو كشور به مدت ٥ روز ادامه داشت.
دو استان اوستياى جنوبى و آبخازيا مدتها است كه خواهان استقلال از گرجستان هستند. ولى تا به حال به دليل مخالفتهاى گرجستان نتوانسته اند مستقل شوند. و اين بار با حملات نظامى گرجستان به اوستياى جنوبى روبرو گشتند، كه با مداخله روسيه براى حمايت از اين جدائىطلبان اوضاع رو به وخامت گذاشت. مقامات روسى علت اين حمله را حمايت از اتباع روسى كه در اوستياى جنوبى زندگى مىكنند، دانستند. چون اكثر شهروندان اوستياى جنوبى شناسنامه اى روسى دارند و روسيه آنها را از شهروندان خود مي داند.
تاريخچه تنش سياسى ميان گرجىها و روسها به سال ١٨٠١ ميلادى برمىگردد. بعد از آنكه گرجستان در سال ١٧٨٣ به خاطر قدرتطلبى امپراطورى ايران به طرف روسيه شتافت، و تزارها حمايت آنها را قبول كردند. گرجى تحت كنترل تزارها درآمدند ولى هويت خود را حفظ كردند. گرجستان مدتها تحت سيطره روسيه قرار گرفت، گرچه هيچگاه هويت روسى را نپذيرفت. پس از فروپاشى شوروى در سال ١٩٩١ استان دو خودمختار اوستياى جنوبى به همراه آبخازيا، خواهان جدائى از گرجستان شدند. اما با دخالت نظامى گرجستان جنگى ناخواسته در سال ١٩٩٢ صورت گرفت كه در نهايت با مداخله روسيه آتش بس برقرار شد و ١٥٠٠ نفر از نيروهاى پاسدار صلح كه مركب از
روسها، گرجىها و اوستيايى بودند در اين منطقه سكنى يافتند. با به قدرت رسيدن ساكاشويلى در جريان انقلاب موسوم به گل سرخ، روسيه تلاش كرد كه دوباره نفوذ خود را در گرجستان گسترش دهد. اين در حالى بود كه گرجستان خواهان عضويت در ناتو بود. اين مسئله باعث شد كه ميان روسيه و گرجستان تنش روزافزانى ايجاد شود.
اقدامات غربىگرايانه ساكاشويلى در گرجستان باعث تشديد فشار مسكو عليه اين كشور شد و صادرات از گرجستان كه شامل محصولات كشاورزى بود به روسيه قطع شد. در ادامه اين فشارها در سال ٢٠٠٦ روسيه صادرات گاز به گرجستان را قطع كرد و گرجستان هم تلاش كرد خط لوله گاز و نفت از روسيه به اروپا از اين كشور عبور كند. در همين راستا اقدام روسيه در بستن خطوط انرژى به اوكراين اهميت استراتژيك گرجستان را براى غرب بيشتر كرد.
بحران قفقاز كه با حمله ارتش گرجستان به مركز اوستياى جنوبى، تسخينوالى، آغاز شد با مداخله روسيه به مدت ٥ روز ادامه داشت. اين جنگ با ميانجيگرى نيكلا ساركوزى، رئيس جمهور فرانسه و رئيس دوره اى اتحاديه اروپا، و با نوشتن توافقنامه ٦ ماده اى آتش بس خاتمه يافت. اين طرح شش ماده اى كه براى پايان دادن به كشمكش ميان تفليس و مسكو نوشته شد پس از امضاء ساكاشويلى، رئيس جمهور گرجستان، براى امضاء مدودف، رئيس جمهور روسيه، فرستاده شد. گرچه با امضاء اين توافقنامه ميان طرفين، مناقشه ميان مسكو و تفليس خاتمه يافت ولى نيروهاى نظامى روسيه كه گرجستان را از زمين و هوا مورد حمله قرار داده بودند هنوز عقبنشينى نكرده بودند و در منطقه حضور داشتند. در همين راستا روز دوشنبه ١١ شهريور كشورهاى اروپايى اجلاسيه اى اضطرارى را برگزار كردند و خواهان خروج نيروهاى روسى از گرجستان به مواضع پيش از آغاز درگيرىهاى ميان گرجستان و روسيه شدند. در همين حال اتحاديه اروپا تهديد كرد كه اگر روسيه از اين درخواست آنها تبعيت نكند دور دوم مذاكرات در مورد توافقنامه همكارى استراتژيك ميان اتحاديه اروپا و روسيه كه براى اواسط ماه سپتامبر برنامه ريزى شده است را به تعويق خواهند انداخت. لازم به ذكر
است كه نشست اضطرارى رهبران اروپا برخلاف سرسختى گذشته نسبت به اقدامات مسكو عليه تفليس مواضع نسبتاً منعطفترى را در قبال روسيه اتخاذ كردند به اين دليل كه اروپا نيز نيازمند به انرژى روسيه است، لذا خواهان تحريم و سرسختى عليه مسكو نيست.
بعد از نشست اضطرارى سران اروپا، ديك چنى وارد گرجستان شد تا حمايت امريكا از گرجستان براى پيوستن به ناتو را اعلام كند. لازم به ذكر است كه گرجستان با حمايت امريكا به تسخينوالى حمله كرد ولى در جريان جنگ نه تنها امريكا بلكه اروپا كمكى به گرجستان نكردند و شايد اگر ساكاشويلى تصور مىكرد بصورت يك جانبه بايد وارد جنگ شود، هيچگاه جرأت اين حمله را به خود راه نمي داد. امريكا گرجىها را تشويق به حمله كردند و بعد تنها زمانى به كمكشان آمدند كه توسط نيروهاى روسيه فروپاشيده شده بودند (شهروند امروز، ٢٧/٥/١٣٨٧) لذا سفر ديك چنى به گرجستان براى حمايت و كمك به اين كشور صورت گرفت.
در ادامه تلاشها براى خروج نيروهاى روسى از گرجستان، نيكلا ساركوزى ١٨ شهريور وارد مسكو شد.
در نشستى كه وى با سران روسيه داشت به توافقات مهمى براى حل مناقشه قفقاز دست يافتند. مهمترين دستاورد نشست مسكو، توافق روسيه مبنى بر خروج نيروهايش ظرف يك ماه از گرجستان بود. البته روسيه هنوز اصرار دارد كه در اوستياى جنوبى و آبخازيا بماند به اين دليل كه اين دو استان را مستقل از گرجستان مي داند.
روسيه با پذيرش خروج از گرجستان نشان داد كه آماده تعامل با اروپا است گرچه اين كشور هنوز نسبت به آينده گرجستان نگران است. لازم به ذكر است كه در ميان اعضاى اتحاديه اروپا دو نوع تفكر وجود دارد، عده اى از اعضاء معتقدند كه به جاى مقابله با مسكو بايد به يك تعامل جديد در جهت اعتمادسازى با روسيه گام بردارند. اين تفكر به دنبال امنيت از طريق تعامل با روسيه است و نه از طريق تقابل. چرا كه به انرژى نفت و گاز روسيه نيازمند هستند. فرانسه، آلمان، ايتاليا در اين گروه جاى دارند. بنابراين مىتوان گفت سفر رئيس دوره اى اتحاديه
اروپا، ساركوزى به مسكو و اوكراين در همين راستا بوده است. اين تفكر به دنبال امنيت از طريق تعامل با روسيه است و نه از طريق تقابل، تفكر دوم در ميان اعضاء اتحاديه اروپا تفكرى تقابلى است. امريكا خواهان اين تفكر است لذا، سياست سپر دفاع موشكى را در لهستان و مجارستان به اجرا گذاشته است. به گفته فريد زكريا از زمان حكومت يلتسين در روسيه، امريكا سياستهاى متعددى را از قبيل توسعه ناتو به شرق و سيستم دفاع موشكى، سياستهاى امريكا در قبال ايران و حقوق بشر در روسيه اتخاذ كرده است. امريكا گويا در مقابل كسى قرار دارد كه حرفش را نمىفهمد. بنابراين تصور مىكند كه اگر خواستههاى خود را با صداى بلند مدام تكرار كند، مىتواند به نتيجه برسد. زكريا ادامه مي دهد كه تهاجم به گرجستان يك اشتباه راهبردى بزرگ براى روسيه مىباشد. وى معتقد است كه روسيه در حال وحشت آفرينى عليه همسايگان خود است و ناآگاهانه آنها را به آغوش غرب مي راند. زكريا مي افزايد كاهش قيمت نفت در جهان روسيه را مجبور خواهد كرد كه به جهان بپيوندد و به موازات آن بايد از گرجستان حمايت كنيم و به كشورهايى نظير لهستان و اوكراين يارى برسانيم و همزمان بايد روابط خود را با روسيه حفظ كنيم تا بتوانيم به همكارى در مورد موضوعات مشترك ادامه دهيم. بدين ترتيب فريد زكريا با حمله روسيه به گرجستان مخالف است، گرچه برخى از تحليلگران معتقدند كه روسيه قدرت خود را در برابر غرب نشان داد و نفوذ سنتى خود را در قفقاز تثبيت كرد.
با اين تفاصيل اگر بخواهيم در رابطه علل مناقشه گرجستان و روسيه بپردازيم بايد به چند عامل توجه كنيم: ١ـ اقدامات غربىگرايانه ساكاشويلى، رئيس جمهور گرجستان. وى كه بعد از انقلاب گل سرخ در گرجستان روى كار آمد و از نزديكان و متحدان دولت امريكاست به ارزشهاى ليبرال دموكراسى توجه كرده و سعى مىكند كشورش را در جهت دموكراسى غربى هدايت كند از جمله اقدامات ساكاشويلى، تأكيد بر عضويت اش در پيمان آتلانتيك شمالى، اين مسئله خشم روسيه را برانگيخته است. ٢ـ اجراى طرح استقرار سپر دفاع موشكى در لهستان و
مجارستان. اين طرح گرچه به بهانه مقابله عليه برنامه هسته اى ايران و كره شمالى اجرا مىشود ولى هدف امريكا از اين طرح مقابله با توانايى نظامى روسيه بود. در همين راستا مسكو منتظر فرصتى بود كه به امريكا فشار وارد آورد. حمله گرجستان به اوستياى جنوبى بهترين فرصت براى روسيه بود. ٣ـ اعلام استقلال كوزوو از صربستان. اين مسئله باعث شد كه موقعيت روسيه تضعيف شود. در همين راستا در جهت مقابله با غرب و گسترش نفوذ خود در قفقاز به حمايت از استقلالخواهى اوستياى جنوبى و آبخازيا پرداخت. مجموعه اين عوامل باعث شد كه مناقشه بين تفليس و مسكو آغاز شود.

ديدار تاريخى رؤساى جمهور تركيه و ارمنستان
ديپلماسى فوتبال :عبدالله گل، رئيس جمهور تركيه، روز ١٧ شهريور، ٨ آگوست، در سفرى به ايروان با همتاى ارمنى اش سرگئى سركيسيان ديدار و گفت و گو كرد. سفر رئيس جمهور تركيه به دعوت رئيس جمهور ارمنستان و براى ديدار مسابقه فوتبال ميان دو كشور تركيه وارمنستان صورت گرفت. اين سفر به «ديپلماسى فوتبال» شهرت يافت.
ديدار رئيس جمور تركيه از ارمنستان كه براى تماشاى بازى فوتبال دو كشور در چار چوب رقابتهاى مقدماتى جام جهانى ٢٠١٠م آفريقا صورت گرفت. يك ديدار تاريخى بود. دراين ديدار گل و سركيسيان در خصوص مسائل منطقه اى از جمله پيشنهاد آنكارا براى ايجاد يك اتحاديه ميهنى در منطقه قفقاز و اجتناب از ايجاد تنش ميان ارمنستان و تركيه با يكديگر بحث و گفت و گو كردند.
ارمنستان و تركيه سالهاست به دليل كشتار ارامنه توسط تركان عثمانى در زمان جنگ جهانى اول با يكديگر اختلافات شديدى دارند و رابطه ديپلماتيك اين دو كشوربعد از اتفاقات سال ١٩١٥ قطع شد، ولى با فروپاشى شوروى درسال ١٩٩١ و استقلال ارمنستان، تركيه از نخستين كشورهائى بود كه ارمنستان را به رسميت شناخت، اما رابطه اى بين اين در كشور برقرار نشد. در سال ١٩٩٣ ادعاهاى ارضى ارمنستان آنقدر خشم تركيه را برانگيخت كه آنكارا مرزهاى خود را با ارمنستان به نشانه
هم پيمانى با آذربايجان بست. در آن زمان آذربايجان بر سر منطقه ناگوره قره باغ با ارمنستان درگير شده بود و بستن مرزها ازسوى تركيه شرايط سختى را براى ايروان تحميل كرد .لذا، اين مناقشه به اختلافات دو كشور دامن زد. در سال ١٩٩٨ رهبران تركيه و ارمنستان در حاشيه يك نشست بين المللى همديگر را ملاقات كردند. رابرت كوچاريان، رئيس جمهور وقت ارمنستان از سليمان دميرل خواست كه كشتار ٥/١ ميليون نفر از ارامنه در جنگ جهانى اول بدست تركان عثمانى را به عنوان نسل كشى بپذيرد ولى سليمان دميرل جلسه را ترك كرد و گفت :تركيه معتقد است كه ٢٠٠ هزار نفر ترك در جريان درگيرىهاى شرق آناتولى در زمان جنگ جهانى اول كشته داده اند. اين ديدار آخرين ديدار رهبران دو كشور تركيه و ارمنستان بوده است.
سال٢٠٠٥ رجب طيب اردوغان، نخست وزير تركيه، براى حل اختلافات دو كشور خواهان تشكيل كميسيونى از مورخان شد تا وقايع جنگ جهانى اول كه به كشتار ارامنه انجاميده بودرا مورد بررسى و تحقيق قرار دهد، گرچه ارمنستان اين اقدام تركيه را نوعى مانور سياسى خواندو آنكارا هم از اقدامات گذشته عثمانى ابراز ندامت نكرد.
ولى از سال ٢٠٠٥ ديپلماتهاى تركيه و ارمنستان چهار بار در كشورهاى بيطرف نظير سوئيس با يكديگر ديدار و گفت و گوهائى داشته اند تا در خصوص مناسبات ميان دو كشور به زمينههاى مشترك دست يابند. سفر اخير عبدالله گل به ارمنستان در راستاى اين تلاشها بوده است.
ديدار اخير رهبران دو كشور ارمنستان و تركيه كه براى تماشاى بازى فوتبال دوكشور صورت گرفت همسنگ با ديدار ريچاردنيكسون در سال ١٩٧٢ از چين است كه در پى«ديپلماسى پينگ پونگ» انجام گرفت. اما اكنون اين ديدار به «ديپلماسى فوتبال» شهرت يافته است. اين سفركه در كوتاه مدت باعث كاهش تنش ١٦ ساله ميان آنكارا و ايروان شده است و در بلند مدت باعث كاهش تنش موجود ميان تركها، ارامنه مىشود، بحثهاى زيادى را به دنبال داشت. بسيارى از تحليل گران سياسى تركيه اين ديدار را خيانت به منافع تركيه دانسته اند. و گروههاى
لائيك و ناسيوناليستهاى افراطى به مخالفت با اين سفر پرداختند. در همين راستا تحليل گران ارمنى معتقد هستند كه اين ديدار نمىتواند باعث تغييرات مهمى در روابط آنكارا ـ ايروان شود.اما صلح طلبان دو كشور كه خواهان برقرارى روابط دو جانبه هستند از اين سفر به عنوان فرصت طلائى ياد كردند.
بايد گفت كه در مجموع اين سفر مثبت ارزيابى شده، به اين دليل كه دستاوردهايى براى ارمنستان و تركيه داشته است. در همين راستا انجمن صاحبان صنايع و بازرگانان تركيه موسوم به «توسيعاد» با صدور اعلاميه اى از اين سفر حمايت كردند. دراين اعلاميه آمده است كه تحولات تازه در قفقاز، ضرورت توسعه روابط چند بعدى تركيه با عراق، ايران، ارمنستان، گرجستان و روسيه را به اثبات مي رساند و آنكارا به عنوان هم پپمان آمريكا در ناتو با اولويت دادن به روند همگرائى با اتحاديه اروپا را يك بار ديگر در ميان گذاشته است . (خبرگزارى فارس، ١٦/٦/٨٧) در رابطه با اينكه اين سفر حالا صورت گرفته است. دكتر چليكيا استاد دانشگاه TOBB به نقل از سايت ديپلماسى ايرانى معتقد است در حالى كه جنگ گرجستان همچنان ادامه دارد، فرصت مناسبى براى تمركز بر روى مسئله ارمنستان نيست. چرا كه در حال حاضر تفليس از اهميت استراتژيك بيشترى براى تركيه برخوردار است. گرجستان دروازه تركيه به آذربايجان و آسياى ميانه است و امروز تركها نمىتوانند مسائل گرجستان را ناديده بگيرند. وى ادامه مي دهد كه سفر گل به ارمنستان سياستهاى ايروان را نيز تحت تأثير قرار مي دهد. از آنجا كه ارمنستان يكى از همپيمانان روسيه به شمار مي رود اين اقدام تركيه مىتواند به نوعى حمايت تركيه از ارمنستان باشد. چليكيا معتقد است كه اين سفر مىتواند توجه تركيه را به سمت ارمنستان معطوف كرده و از گرجستان دوركند، اين همان استراتژى است كه مسكو از آن حمايت مىكند. وى ادامه مي دهد واشينگتن نمىخواهد تركيه بطور مستقل در گرجستان اعمال نفوذ كند بنابراين نگران روابط تركيه و ارمنستان در شرايط كنونى نيست. از طرف ديگر واشينگتن مىخواهد از طريق ارمنستان راه جديدى براى انتقال انرژى از تفليس به سمت تركيه باز كند.